Buurt in beeld

Wonen in Sint Pieter

Een voormalig tuindersdorp, nu één van de meest geliefde buurten van Maastricht. Voor altijd verbonden met de ENCI. Sint Pieter vormt met Jekerdal en Villapark in feite één buurt. Sint Pieter is een voormalig dorp en gemeente, thans wijk in de gemeente Maastricht. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1919. Formeel is het een wijk omdat het tegenwoordig binnen de bebouwde kom van de stad Maastricht ligt. De kern heeft echter nog wel dorpse kenmerken, het wordt dan ook wel (vergelijkbaar met Amby en Heer) als ‘dorp in de stad’ beschouwd.

Volgens de officiële wijk- en buurtindeling van de gemeente Maastricht (en het CBS) ligt de dorpskern van Sint Pieter niet in de buurt Sint Pieter, maar in de buurt Villapark. De buurt Sint Pieter omvat volgens deze indeling slechts de dun bevolkte natuurgebieden van de Sint-Pietersberg en het Jekerdal. In de volksmond worden de namen Sint Pieter, Villapark en Jekerdal echter door elkaar gebruikt en wordt het hele gebied vaak Sint Pieter genoemd.

Kaart, cijfers en teksten uit “Feiten & cijfers – Thuis in Maastricht”

De officiële buurt Sint Pieter is dus maar zeer dun bevolkt omdat het bestaat uit uitgestrekte natuurgebieden rondom de Sint Pietersberg. Daarmee is het wel een zeer gewilde buurt door de nabijheid van enerzijds het stadscentrum en anderzijds prachtige natuur. Vanuit Sint Pieter omhoog lopen naar de Sint Pietersberg levert van daaruit een prachtig uitzicht op de stad Maastricht.

Ursulinenweg
Zonnebergweg

Historie

De plaats Sint Pieter heeft door de eeuwen heen veel te lijden gehad van de nabijheid van de vestingstad Maastricht. Het dorp is regelmatig verwoest en afgebroken. Vrijwel telkens als Maastricht belegerd dreigde te worden, werd om strategische redenen begonnen met het afbreken van Sint Pieter om de stad een vrij en overzichtelijk schootsveld te bieden en de vijand geen bouwmateriaal in handen te geven. De inwoners zochten dan met vee en huisraad hun toevlucht in de stad of in de Sint Pietersberg, waar de nodige voorzieningen in werden aangebracht – er waren een bakoven, veestallen en een kapel.

De Sint Pietersberg kreeg vooral (ook) een strategische betekenis toen de kanonnen ver genoeg reikten om de stad te beschieten. Met de bouw van fort Sint Pieter in 1701-1702 heeft Maastricht deze zwakke plek in de verdediging proberen op te vullen. In de 19e eeuw is het gelijktijdig met de vestingwerken van Maastricht ontmanteld.

Sint Pieter in de 17e eeuw
Sint Pieter in de 19e eeuw

In de eerste helft van de 19e eeuw was de tuinbouw een specialiteit van Sint Pieter; de Sintpieter ‘mooswiever’ (groentevrouwen) waren een begrip op de Maastrichtse markt.

In het voorjaar van 1944 zijn maatregelen genomen om in geval van oorlogshandelingen de bevolking van Maastricht in een veilige ruimte te kunnen onderbrengen. De gangen van de St. Pietersberg werden daarvoor gereed gemaakt, waarbij ruimten werden aangewezen voor de inrichting van een ziekenhuisafdeling.

Landschap, natuur en recreatie

Sint Pieter ligt op de linkeroever van de Maas, op een hoogte van ongeveer 60 meter. In het westen ligt de helling van de Sint-Pietersberg, ten zuiden de ingang van het gangenstelsel Zonneberg en de cementfabriek met groeve van de ENCI. Zuidelijk daar weer van ligt de kunstmatige berg D’n Observant en de Belgisch-Nederlandse grens. Het gebied biedt zeer vele mogelijkheden voor prachtige wandelingen.

  • De NS-wandeling Sint-Pietersberg (14 km, desgewenst in te korten tot 9 km) is een combinatie van stad en natuur. Je begint in het oude centrum van Maastricht. Dan klim je in Sint Pieter omhoog naar de Sint Pietersberg om van het uitzicht te genieten. Langs het riviertje De Jeker loop je weer terug naar Maastricht, waar het vervolgens geen straf is om na te genieten op een van de vele terrasjes.
  • Het Pieterpad (LAW 9) is de bekendste langeafstandswandelroute (LAW) van Nederland. De route voert van Pieterburen nabij de Groningse Waddenkust naar de Sint-Pietersberg in Sint Pieter bij Maastricht en heeft een lengte van omstreeks 498 kilometer, onderverdeeld in 26 etappes. De route voert door de meest uiteenlopende landschappen en wordt onderhouden door het Nivon. Voor meer informatie wordt verwezen naar de website van de Stichting Pieterpad.
  • Het Natura 2000-gebied Sint Pietersberg & Jekerdal is gelegen tussen Maastricht en het Belgische Kanne. Sint Pietersberg & Jekerdal heeft een totale oppervlakte van 233 hectare (bovengronds) waarin droge schraalgraslanden en hellingbossen voorkomen. Daarnaast is nog 24 hectare ondergronds begrensd ten behoeve van vleermuissoorten. Het Natura 2000-gebied bestaat uit de deelgebieden Sint Pietersberg, Jekerdal en Cannerberg.
  • Het kalkmassief van de Sint Pietersberg ligt Z van Maastricht, op de grens van Nederland, Vlaanderen en Wallonië, in een unieke streek met pittoreske dorpjes, forten en kastelen, tal van waterlopen, een bewogen geschiedenis en een uitzonderlijke natuur. Om dit prachtige maar kwetsbare gebied nieuwe kansen te geven, sloegen zes gemeenten en zeven verenigingen rond 2000 de handen in elkaar. Samen startten zij in 2002 het Europese project Sint Pietersberg, tussen Jeker en Maas met meer dan 30 projecten voor landschaps- en natuurherstel, recreatie en informatie. De natuurwandelroute Sint Pietersberg, 5,5 km natuur op de berg van de Maastrichtenaren is voor leden van Natuurmonumenten gratis te printen op de site van Natuurmonumenten: https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebieden/sint-pietersberg/route/wandelroute-sint-pietersberg-bij-maastricht-kort. Hierbij kan men genieten van bijzondere flora en fauna op de 5 hectares kalkgraslanden op de hellingen en de schraalgraslanden op het plateau worden begraasd door een kudde mergellandschapen. Door de kalkgraslanden te begrazen en dan weer met rust te laten, groeien er veel bloemen, waardoor er een waar vlinderparadijs is ontstaan.
  • De Mergelgroeve. Nadat de mergelwinning in de ENCI-groeve in de Sint Pietersberg in 2018 definitief is gestopt, is in de Mergelgroeve een natuurgebied ontstaan. In de komende jaren gaat de groeve veranderen in een uniek groen natuur- en recreatiegebied. Sinds 1997 is in de groeve het broedgebied van de oehoe (’s werelds grootste uil) ontstaan dat is aangewezen als rust- en stiltegebied. Met de in 2012 geplaatste vogeluitkijkplek Kiekoet biedt Natuurmonumenten liefhebbers toch de kans om de Oehoevallei van dichtbij te ervaren.
Hoeve Lichtenberg
Groeve met Oehoe-vallei

Chateau Neercanne met grazende schapen
Ingang Mergelgrot Sint Pietersberg
Duivelsgrot
Fort Sint Pieter

©2020-2021 BUURTNETWERK JEKERDAL SINT PIETER VILLAPARK | INFO@PIETERBUURT.NL